Mieszkasz za granicą i zastanawiasz się, w jakim języku umówić się na konsultację psychoterapeutyczną? Czy znajdziesz terapeutę lub terapeutkę mówiącego/cą po polsku? A może masz wrażenie, że w obcym języku umiesz lepiej opowiedzieć o swoich emocjach?
Choć psychoterapia w Barcelonie w języku obcym bywa dostępniejsza, badania pokazują, że prowadzona w języku ojczystym często przynosi głębsze i trwalsze efekty.
Dlaczego tak się dzieje? Co właściwie zmienia język, w którym mówimy o emocjach?
Język jako nośnik emocji i wartości
Już od najwcześniejszych lat życia język kształtuje nasz światopogląd oraz buduje fundamenty tożsamości. Jednym z najważniejszych obszarów naszego poznania są emocje. Dzięki reakcjom naszych najbliższych opiekunów, często werbalnym, dowiadujemy się, jak czują się nasi bliscy i uczymy się rozpoznawać i nazywać nasze własne stany emocjonalne. Język ma tu kluczową rolę. To, jak akcentujemy słowa i jakich określeń używamy, aby opisać radość, czy smutek pochodzi z najmłodszych lat. Ponadto, za pomocą języka przyswajamy normy społeczne, tradycje, kulturę. Natomiast badania wykazują, że uwzględnienie kultury odgrywa znaczącą rolę w procesie psychoterapii (Depauw, Van Hiel, De Clercq, Bracke & Van de Putte, 2022; Asnaani & Hofmann, 2012).
Teraz wyobraź sobie rozmowę o trudnych doświadczeniach – myślisz, że łatwiej jest o nich mówić w języku, którym posługujesz się od dziecka, czy na przykład po angielsku? Możliwe, że wybierzesz tę drugą opcję. Jak pokazują badania (np. Marcos, 1976; Verkerk i in., 2023), język obcy często działa jak filtr emocjonalny – pozwala zdystansować się od nieprzyjemnych wspomnień, ale też może utrudniać ich głębokie przepracowanie. Dlatego właśnie psychoterapia prowadzona w języku ojczystym, choć bywa bardziej wymagająca, umożliwia osobom dostęp do pierwotnych emocji i wspomnień trudnych do wyrażenia w obcym języku. Stąd wielu/e pacjentów/ek odczuwa, że w języku ojczystym są bardziej autentyczni i otwarci.
Budowanie relacji psychoterapeutycznej
Jednym z aspektów, który wpływa na efektywność procesu, jest jakość relacji psychoterapeutycznej, czyli przymierza zawartego między pacjentem a terapeutą/ką. Skuteczna relacja powinna być oparta na zaufaniu, poczuciu bezpieczeństwa i akceptacji. Pacjenci/tki czują się bardziej zrozumiani i bezpieczni, gdy mogą wyrażać swoje emocje w języku ojczystym oraz gdy specjalista/ka wykazuje wrażliwość na różnice kulturowe (Depauw i wsp., 2022).
Szczególnie ważny wydaje się tu być również aspekt wielokulturowości. Co w sytuacji, gdy mieszkasz za granicą od wielu lat – z jednej strony wciąż czujesz silną więź z językiem ojczystym, ale z drugiej – jesteś już częściowo „przesiąknięty/a” nową kulturą i sposobem życia? Może się wtedy okazać, że terapeuta/ka mówiący/a po polsku, ale pracujący/a wyłącznie w Polsce, nie do końca rozumie jak się czujesz. Polski psycholog mieszkający za granicą – funkcjonujący między kulturami – lepiej zrozumie Twoją codzienność, tożsamościowe rozdarcie czy trudności w budowaniu relacji na styku dwóch światów. Takie wspólne doświadczenie może pomóc Ci w poczuciu bycia zrozumianym/ą.
Bibliografia:
Asnaani, A., & Hofmann, S. G. (2012). Collaboration in multicultural therapy: Establishing a strong therapeutic alliance across cultural lines. Journal of Clinical Psychology, 68(2), 187–197. https://doi.org/10.1002/jclp.21829
Depauw, H., Van Hiel, A., De Clercq, B., Bracke, P., & Van de Putte, B. (2022). Addressing cultural topics during psychotherapy: Evidence-based do’s and don’ts from an ethnic minority perspective*. Psychotherapy Research, 33(6), 768–782. https://doi.org/10.1080/10503307.2022.2156307
Marcos, L. R. (1976). Bilinguals in psychotherapy: Language as an emotional barrier. American Journal of Psychotherapy, 30(4), 552–560. https://doi.org/10.1176/appi.psychotherapy.1976.30.4.552
Verkerk, M., Fuller, J., & Huiskes, M. (2023). Expression and interpretation of emotions in multilingual psychotherapy: A review of the literature (2000–2022). Counselling and Psychotherapy Research, 23(2), 372–385. https://doi.org/10.1002/capr.12650